slapen we slechter met volle maan?

Slechter slapen met volle maan? Feit of fabel

 
De geruchten zijn er altijd al geweest… vermoedens, verhalen, maar ook ervaringen van mensen die beweren slechter te slapen wanneer het volle maan is. Maar wat is hiervan waar, hoeveel zit er tussen de oren, zijn er aanwijzingen of zelfs bewijzen dat de maan invloed heeft op onze slaap?

Circalunair ritme

Hebben wij allemaal zoiets als een maan-klok, een circalunair ritme (luna =maan) die is afgestemd op de maancyclus? en beïnvloed deze klok onze slaap?

Ik heb verschillende artikelen op verschillende websites over dit onderwerp gelezen. Sommige websites beweren al bij hoog en laag dat het niet langer meer een fabel is en dat we echt slechter slapen met volle maan. Andere artikelen zijn voorzichtiger en spreken over een mogelijke invloed.
 

Onderzoeksrapport over de invloed van de maan op slaap

In juni 2013 is er een rapport gepubliceerd in ”Current Biology” (een wetenschappelijk tijdschrift) over een onderzoek uitgevoerd door de universiteit van Basel. Deze publicatie heeft letterlijk vertaald de titel: ”Bewijs dat de maancyclus de menselijke slaap beïnvloed”. Nogal een keiharde statement, en dat van een erkend onderzoeksinstituut. Betekent dit wellicht dat het dan toch waar is? Ik heb dit rapport uiteraard ook doorgelezen en moet zeggen dat het verhaal en de resultaten op zijn minst wel heel erg interessant zijn.

Het onderzoek

Een interessant feitje is dat dit onderzoek al tien jaar oud is. En van oorsprong was het nooit een onderzoek naar de invloed van een mogelijke maan-klok! het betrof een onderzoek naar het circadiaans ritme (dag, of dag-nacht ritme). Pas in 2013 bedachten de onderzoekers zich dat de resultaten uit dit onderzoek ook iets konden zeggen over het mogelijke bestaan van een maan-klok. Dit betekent dus ook dat de onderzochten zich niet bewust waren van de invloed van de maan, en dit het onderzoek niet beïnvloed kan hebben.

Gedurende in totaal ongeveer 3 jaar lang werden in totaal 33 mensen ieder 3,5 dag in een lab onderzocht. Ze werden geobserveerd in een kamer zonder ramen en konden dus ook niet beïnvloed worden door daglicht en of dus maanlicht. De hersenactiviteit , oogbewegingen en de aanmaak van Melatonine en Cortisol (slaap en waak hormonen) werd gedurende deze periode gemeten.

Pas 10 jaar later werden de uitkomsten dus in verband gebracht met de maan. Ik zal je die uitkomst uiteraard niet onthouden:)

Uitkomst

De testpersonen hadden gemiddeld tijdens een nacht met volle of bijna volle maan (maanklasse 1 = 0-4 dagen voor/na volle maan) 30% minder hersenactiviteit. Verder duurde het gemiddeld 5 minuten langer om in slaap te vallen, en werden ze gemiddeld 20 minuten eerder wakker. Ook was er sprake van een verminderde aanmaak van het slaaphormoon melatonine in de dagen rond volle maan. Dit in vergelijking met gemiddelde nachten buiten deze maan-klasse. Ook hadden proefpersonen zelf aangegeven slechter te hebben geslapen gedurende deze dagen.

Opmerkelijke resultaten, maar…

Twijfelachtig

De resultaten zijn opmerkelijk, maar hoe betrouwbaar is een test met slechts 33 personen die ook nog eens slechts 3,5 dag werden onderzocht. En dit dus gedurende de hele maand en/of maancyclus. Er is veel rekening gehouden met het constant houden van zoveel mogelijk relevante factoren als bijvoorbeeld licht, temperatuur en (start) tijden en dagen (iedereen dezelfde dagen en tijden in de week) etc. Maar dus niet met de dagindeling met betrekking tot een maancyclus. Dit betekend dus ook dat er maar een paar mensen (1/3) zijn gemonitord in maanklasse 1, en deze zijn vergeleken met de onderzochten in maanklasse 2 en 3. De verschillen zijn dus niet per persoon vastgesteld, maar tussen verschillende personen.

Een andere onderzoek

Opmerkelijk is wel weer dat de resultaten van het onderzoek overeen komen met de resultaten van een ander onderzoek. Het betreft een veldonderzoek waarin 31 mensen gedurende 6 weken lang een slaapdagboek bijhielden. Ook hier helaas weer een kleine testgroep van maar 31 mensen wat de test niet super betrouwbaar maakt.

Mijn mening

Er is simpelweg geen hard bewijs door de veel te kleine testgroep(en), maar wel erg opvallende en interessante resultaten. En de resultaten dienen zeker als goede indicatie dat de maan invloed heeft op onze slaap. Ik zou het ook helemaal niet moeilijk te geloven vinden dat de maan cyclus (net als tig andere cyclussen) invloed heeft op de mens op wat voor manier dan ook.

De mens is een complex wezen… net als onze wereld. Daar komt bij dat er veel bewijs is dat ons lichaam en onze ritmes lopen met andere natuurlijke ritmes zoals de slaapcyclus (of nachtritme), het dag en nacht ritme (of slaap- waakritme), en seizoensritmes. Net als bewijs dat licht veel invloed heeft op ons dag nachtritme, en op onze slaap. Niet vreemd dus wanneer er ook een maand en/of maan ritme zou bestaan waar ons lichaam nog ergens een biologisch klokje voor verstopt heeft in ons lichaam die tikt na deze maancyclus.

Heeft ons lichaam ergens nog een extra bio-klokje verstopt?

Dit in combinatie met de resultaten van de twee onderzoeken, het feit dat er diersoorten zijn waarbij een cicalunaire ritme is vastgesteld, en heel veel ervaringen van mensen die beweren slechter te slapen… wil ik wel zeggen dat ik er persoonlijk in geloof dat de maan en haar cyclus ergens nog wat invloed uitoefent op ons en onze slaap.

Ik geloof ook dat dit ritme duizenden jaren geleden veel sterker was en deel uitmaakte van ons overleven toen we nog voornamelijk buiten leefden. Het nut van dit oerinstinct om te overleven is inmiddels verdwenen, en ik denk dat hierdoor het effect en de invloed gedurende de afgelopen duizend jaar zijn afgezwakt. De (kleine) invloed die vandaag de dag nog aanwezig is, lijkt mij een overblijfsel van ons oorspronkelijke oerinstinct.

Een overblijfsel van ons oerinstinct

Ons oerinstinct als verklaring

Hoe dit oerinstinct ooit precies deel uitmaakte van ons leven (en overleven) is onduidelijk. Er zijn verschillende verklaringen te bedenken, maar het blijft gissen.  De verklaringen die ik ben tegengekomen (of zelf heb bedacht) heb ik hieronder samengebracht.

Het moet er sowieso mee te maken hebben gehad dat we meer buiten leefden. Ik denk dat de meest voor de hand liggende verklaring is dat er gedurende de dagen rondom een volle maan meer (maan)licht was. Het is bekend dat licht (en met name natuurlijk licht) heel veel invloed heeft op onze slaap. Licht bevorderd de aanmaak van Cortisol (waakhormoon) en gaat de aanmaak van Melatonine (waakhormoon) tegen. Ik vermoed dat er dus simpelweg minder slaaphormonen werden aangemaakt rond volle maan doordat we meer werden blootgesteld aan licht!

Omdat we buiten leefden

Wat ook erg logisch klinkt is dat ons leven en slaapgedrag sowieso veel meer was gesynchroniseerd met dag en nacht, licht en donker. Dus dat we hierdoor automatisch actiever waren op nachten waarin het lichter was door maanlicht. Wellicht waren we dan vaker aan het reizen of aan het jagen.

Het zou ook kunnen dat de maan-cyclus verband houd met de vruchtbaarheid van de vrouw, en dat onze maan-klok een hulpmiddel was om de vruchtbaarheid bij vrouwen aan te tonen (het is bekend dat dit bij sommige diersoorten het geval is).

De maancyclus hangt nauw samen met dag en seizoensritme, evenals met de getijden. Diersoorten (in kustgebieden) waarbij het maan-ritme het beste is ontwikkeld lijken het beste in staat te overleven. Het zou dus zeker niet vreemd zijn als dit bij ons een rol heeft gespeeld toen we nog voornamelijk buiten leefden.

Geef een reactie